© 2004 by Raffi.
Last Update: 13.10.04
|
|
|
Hans Peter Matter wuchs in Bern auf, wo er die Schule besuchte und später an der Universität
Rechtswissenschaft studierte. Im Alter von siebzehn Jahren begann er erste berndeutsche Chansons zu
schreiben und zur Gitarre zu singen. Er trat damit am Radio und in zahlreichen Kleintheatern der Schweiz
auf. Hauptberuflich war er Rechtskonsulent des Gemeinderates der Stadt Bern; er gab diesen Beruf auch
nicht auf, als er von der Musik alleine wohl hätte leben können. Möglicherweise in einem
Anfall von Gedankenlosigkeit, laut seinen Freunden Fritz Widmer und Franz Hohler vielleicht sogar von
Depression, ist Mani Matter am 24. November 1972 auf der Hinfahrt zu einem Konzert in Rapperswil im
Schneetreiben mit einem Lastwagen kollidiert und sofort gestorben.
Auf dieser Seite finden sich die Texte der folgenden Songs: alls wo mir id finger chunnt, arabisch, bim coiffeur, dene wos guet geit, dialog im strandbad, d nase, dr alpeflug, dr parkingmeter, dr wecker, ds heidi, ds nüünitram, dynamit, hemmige, hie ir schwyz, i han es zündhölzli azündt, mir hei e verein, si hei der willhelm täll ufgfüehrt, us emene lääre gygechaschte und warum syt dir so truurig?, die zu Matters bekanntesten Chansons zählen. Seit seinem Tod hat ihn vor allem die Berner Mundartrockszene Ende der 80er Jahre wiederentdeckt. Zu seinem 20. Todestag erschien 1992 die CD MATTER-ROCK mit Coverversionen seiner bekanntesten Songs. Zu seinem 30. Todestag kam 2002 der Film Warum syt dir so truurig? in die Schweizer Kinos.
i cha mer müe gäh wi i wott, es nützt mer alles nüt
was geschter no isch ganz gsy isch i tuusig bitze hütt
die schärbehüüfe won i hinderla, die rede bänd
alls wo mir id finger chunnt verbricht mer i de händ
i han emal es meitschi gchennt, s'isch truurig aber wahr
es meitschi ganz us porzelan mit rabeschwarze haar
uf einisch isch es zue mer cho, het gseit: jitz isch es z'änd
alls wo mir id finger chunnt verbricht mer i de händ
und won i's du zum letschten abschid a mys härz ha trückt
da han i's z'fescht umarmet und vor liebi grad erstickt
i has nid äxtra gmacht, dir chöit mers gloube, sackermänt
alls wo mir id finger chunnt verbricht mer i de händ
si hei mi vor e richter gstellt und hei mi geschter ghänkt
und won i scho bi ghanget, da uf ds mal, wär hätt das tänkt
da het dr strick la gah im allerletschtischte momänt
alls wo mir id finger chunnt verbricht mer i de händ
und sider blyben i vagant und mache lieber nüt
dir wärdet das begryffe, drum syt güetig, liebi lüt
und gryffet ou i ds portmonee und gäht e mildi spänd
alls wo mir id finger chunnt verbricht mer i de händ
s isch d tochter gsy vom mohamed mustafa
dr abdel assar het nümm chönne schlafa
bis är bim mohamed
um d hand aghalte hed
und gseit: i biete hundertfüfzig schaf a
dr mohamed het gantwortet: bi allah
es fröit mi, dass my tochter dir het gfalla
doch wärt isch si, my seel
zwöhundertzwänzg kamel
und drunder chan i dir sen uf ke fall la
da het dr abdel assar gseit: o sidi
uf sone tüüre handel gang i nid y
isch furt, het gly druf scho
e billigeri gno
wo nid so schön isch gsy, drfür e gschydi
doch wenn es nacht wird über der sahara
luegt är dr mond am himel häll und klar a
und truuret hie und da
de schönen ouge na
und dänkt: hätt i doch früecher afa spara
und so geng wyter, s'isch gsy win e länge korridor
i däm my chopf gwüss hundertfach vo hinden und vo vor
isch ufgreit gsy i eier kolonne, z'hinderscht isch dr chopf
i ha ne nümme gchennt, so chly gsy win e gufechnopf
my chopf, dä het sich dert ir wyti, stellet öich das vor
verloren ir unäntlechkeit vom länge korridor
i ha mi sälber hinde gseh verschwinde, ha das gseh
am heiterhälle vormittag und wi we nüt wär gscheh
vor chlupf han i mys muul ufgscperrt, da sy im korridor
grad hundert müüler mit ufgange win e männerchor
e männerchor us mir alei, es cheibe gspässigs gfüel
es metaphysischs grusle het mi packt im coiffeurgstüel
i ha d'serviette vo mer grissen, ungschore sofort
das coiffeurgschäft verla mit paar entschuldigende wort
und wenn dir findet i sött e chly meh zum coiffeur ga
de chöit dir jitz verstah warum i da e hemmig ha
drum geit weni
für dass es dene
besser geit
wos weniger guet geit
und drum geits o
dene nid besser
wos guet geit
"das sy nid dyni bikini"
seit ds stini
"s'sy mini!"
"ja, stini, die mini-bikini sy dyni
das gsehn i", seit ds vreni
"s'treit keni so weni
wi du"
dokter tüet mer d'nase chürze
so chas nümme wytergah
dokter tüet mer d'nase chürze
so chas nümme wytergah
nie chan i es bierli stürze
ohni se im nasse z'ha
ohni se im nasse z'ha
wil si geng isch aputscht a se
het mi d'frou sogar verlaa
wil si geng isch aputscht a se
het mi d'frou sogar verlaa
s'geit kei tür zue vor myr nase
wo se nid drinn ygchlemmt ha
wo se nid drinn ygchlemmt ha
wo der dokter mit em mässer
ihm die nase gchürzt het gha
wo der dokter mit em mässer
ihm die nase gchürzt het gha
het dr ma grüeft: jitz wirds besser
i fa nöi mys läben a
i fa nöi mys läben a
doch bim heiga het im äbe
d'richtig gfählt dr nase na
doch bim heiga het im äbe
d'richtig gfählt dr nase na
är isch schreg uf d'strass, het ds läbe
under emnen outo gla
under emnen outo gla
da rüeft dä, wo hinde sitzt:
lue, ds bänzin geit us, muesch lande!
wie? was seisch? rüeft dr pilot
los, i ha di nid verstande
wie? was hesch gseit? rüeft dä hinde
warum landisch nid sofort?
red doch lüter, rüeft dä vorne
bi däm krach ghör i kes wort
i versta's nid, rüeft dä hinde
warum machsch's nid? bisch drgäge?
i versta's nid, rüeft dä vorne
muesch mer's würklech lüter säge!
wie? was seisch? rüeft dise, lue
dr tank isch läär, du flügsch nümm wyt!
los, bi däm mordstonnerslärme
rüeft dä vorne, ghör i nüt
aber los doch, rüeft dä hinde
gottfridstutz mir hei nid d'weli
tue nid ufgregt, rüeft dä vorne
red doch lüter, gottverteli!
los, rüeft dise, we mir jitz nid lande
gheie mir i ds tal!
ghöre gäng no nüt, rüeft äine
los begryf doch das emal!
so het im motorelärme
dr pilot halt nid verstande
dass ihm jitz ds bänzin chönnt usga
und dass är sofort sött lande
da uf ds mal wird's plötzlech still
nämlech wil ds bänzin usgeit
und jitz wo me's hätt verstande
hei si beidi nüt meh gseit
und wil nid alli über ds glyche lache
chönnt me mängisch ds einte oder ds andere mache
und s'würd i beidne fäll öpper lache
so chunnts, dass si halt de gar nüt mache
si dänke nid dra bi däm, was si mache
bi däm heisst das was si nid tüe mache
us angscht dervor, dass öpper chönnt lache
dass öpper darum ersch rächt chönnt lache
es isch im grund ja grad das zum lache
dass si geng angscht hei das öpper chönnt lache
und was si o mache dass niemer söll lache
es nützt ne drum alles nüt!
ja was machen ig jitz da
hani tänkt, i chönnti ja
schnäll zur poscht am egge gah
mir es zwänzgi wächsle la
aber halt, de müesst i ja
chönne ds outo hie la stah
und zu däm zwäck müesst i da
zersch es zwänzgi ynela
und es zwänzgi han i ja
äbe nid, i müessti da
zersch zur poscht am egge gah
und mys outo hie la stah
und für ds outo hie la z'stah
müesst i zersch es zwänzgi ha
und das isch was i nid ha
wen i nid uf d'poscht cha gah
zwar uf d'poscht müesst i nid gah
wen i ds zwänzgi hätt, doch da
i das zwänzgi ja nid ha
chan i ds outo nid la stah
und i cha kes zwänzgi ha
wil i nid uf d'poscht cha gah
und uf d'poscht chan i nid gah
wil i ja kes zwänzgi ha
bimne parkingmeter ha
ni mys outo welle la
aber ha kes zwänzgi gha
und ha wider müesse gah
aber wen i nen am abe
füf minute hinder tät
wär i drum de bim i-ds-bett-ga
wider füf minute z spät
syg's am abe, syg's am morge
s'nimmt mer füf minute pfuus
füf minute sy nid vil, doch
mit dr zyt macht's öppis us
i zwölf tag isch das e stund
i drei monet schon e nacht
won i wäg däm blöde wecker
schliesslech schloflos hätt verbracht
i ha sorge wäg myr gsundheit
uswäglos isch d situation
zletscht han ig dr wecker furtggäh
sider weckt mi ds telefon
är isch grosse held im sport
i probieres meh mit wort
jeden uf sy art umwärbe
mir di, heidi, ig und är
heidi, mir wei di beidi
beidi, heidi, hei di gärn
zum bewys är heig di gärn
schiesst är gool bi fc bärn
ig erkläre mi dir schlicht
i form vo lyrische gedicht
heidi, mir wei di beidi
beidi, heidi, hei di gärn
jede sunntig dänksch am mätsch
är syg dä wo d'lieber hätsch
findsch daheim vo mir e brief
de chehrt sech ds blatt, du süfzgisch tief
heidi, mir wei di beidi
beidi, heidi, hei di gärn
s'het nid chönne wytergah
hesch nid beidi chönne ha
schliesslech hei du är und i gseit
heidi, jitz entschliessisch di
heidi, entscheid di, beidi
wei di, beidi chasch nid ha
hätti gwüsst wis usechunnt
einisch ire schwache stund
hesch du di verlobt, s'isch zvil
mit ihm am sunntig nach em spil
nei, di entscheidig, heidi
nei dy bscheid - i bi enttüüscht
dadrus han i glehrt, dass hütt
nümm so vil erreicht, wär d'lüt
mit literatur erchlüpft
wi wär a ds rächten ort hi stüpft
sibe hünd hei kläglich gjoulet grad wo das isch gscheh
und e chalte windstoss isch dür d'monbijou-allee
und s'het e betrunkne wos als einzige het gseh
dür die lääare strasse brüelet: oherjeminee!
das het amne polizischt wo dert zur stell isch gsy
hüenerhut ygjagt, dass är es ei het gleit derby
und e frou het tänkt: wie nützlech doch die tschugger sy!
het ds ei gno und's bräglet bis's es stierenoug isch gsy
doch dr stier isch us dr pfanne drusbrönnt und dervo
d'frou het afa brüele, lut und zetermordio
bis dr stier sech in es tram verwandlet het und so
uf de gleis isch wytergfahre gäge ds tramdepot
druf ischs wider stiller worden und de schliesslech rue
ds nüünitram isch hinden um e rank em depot zue
eine het no grüeft: i pfuuse, blaset mir id schue!
und dir heit jitz vo mym gschichtli sicher alli gnue
i bi erchlüpft und ha zuen ihm gseit: säget
exgüse, aber es gseht fasch so us
wi dass dir da jitze würklech erwäget
das grad id luft welle z'spränge das hus
ja, seit dä ma mir mit für, es mues sy
furt mit däm ghütt, i bi für d'anarchie
was isch als bürger mir da übrigblybe
als ihm's probiere uszrede, i ha
ihm afa d'vorteile alli beschrybe
vo üsem staat, eso guet dass i cha
ds rütli und d'freiheit und d'demokratie
han i beschworen, är sölls doch la sy
d'angscht het mys rednertalänt la entfalte
chüel het dr wind um üs gwäit i dr nacht
während ig ihm en ouguschtred ha ghalte
dass es es ross patriotisch hätt gmacht
zletscht hei dä ma mini wort so berückt
dass är e tränen im oug het verdrückt
so han i schliesslech dr staat chönne rette
är isch mit sym dynamit wieder hei
und i ha mir a däm abe im bett en
orde zuegsproche für my ganz allei
glunge isch nume, dass zmonderischt scho
über mi red mir du zwyfel si cho
han ig ihm d'schwyz o mit rächt eso prise
fragen i mi no bis hüt hindedry
und no uf eis het dä ma mi higwise
louf i am bundeshus sider verby
mues i gäng dänke, s'steit numen uf zyt
s'länge fürs z'spränge paar seck dynamit
är rennt, dä unerhört athlet
är rennt, dä unerhört athlet
so schnäll, das me ne gar nid gseht
so schnäll, das me ne gar nid gseht
und wil er geng isch grennt bis jitz
und wil er geng isch grennt bis jitz
het ne no niemer gseh, dr fritz
het ne no niemer gseh, dr fritz
und ig sogar, dr värslischmid
und ig sogar, dr värslischmid
mues zuegäh: vilich gits ne nid
mues zuegäh: vilich gits ne nid
si wäre vilicht gärn im grund gno fräch
und dänke, das syg ires grosse päch
und s'laschtet uf ne win e schwäre stei
dass si hemmige hei
i weis, das macht eim heiss, verschlat eim d'stimm
doch dünkt eim mängisch o s'syg nüt so schlimm
s'isch glych es glück, o we mirs gar nid wei
das mir hemmige hei
was unterscheidet d'mönsche vom schimpans
s'isch nid die glatti hut, dr fählend schwanz*
nid dass mir schlächter d'böim ufchöme, nei
dass mir hemmige hei
me stell sech d'manne vor, wenns anders wär
und s'chäm es hübsches meiteli derhär
jitz luege mir doch höchstens chly uf d'bei
wil mir hemmige hei
und we me gseht, was hütt dr mönschheit droht
so gseht me würklech schwarz, nid nume rot
und was me no cha hoffen isch alei
dass si hemmige hei
doch vereinzelt
wett fasch säge schwarzi schaf
wo uf alls e grossi wuet hei
die si gar nid öppe brav
gloube gar nüt der regierig
wo nüt so macht wi si's wei
und drum säge si zu allem
was da chunnt geng nume nei
und will die so destruktiv sy
sy die andre dopplet brav
und wil die so dopplet brav sy
disi ersch rächt schwarzi schaf
s'macht der aschyn, dass mir nume
die zwo müglechkeite hei
dass men immer nume ja seit
oder immer nume nei
wivil schöner wär's, die vile
hätte nid so gsunde schlaf
und sie wären e chly kritisch
(glychs gilt für die schwarze schaf)
nume däwäg isch es müglech
dass mir mal dä zuestand hei
wo me je nach däm was chunnt ou
mängisch ja seit, mängisch nei
ja me weis was cha passiere
we me nid ufpasst mit füür
und für d'gluet ar zigarette
isch e teppich doch de z'tüür
und vom teppich hätt o grus
chönne ds füür i ds ganze hus
und wär weis, was da nid alles no wär worde drus
s'hätt e brand gäh im quartier
und s'hätti d'füürwehr müesse cho
hätti ghornet i de strasse
und dr schluuch vom wage gno
und sie hätte wasser gsprützt
und das hätt de glych nüt gnützt
und die ganzi stadt hätt brönnt, es hätt se nüt meh gschützt
und d'lüt wären umegsprunge
i dr angscht um hab und guet
hätte gmeint s'heig eine füür gleit
hätte ds sturmgwehr gno ir wuet
alls hätt brüelet: wär isch tschuld?
ds ganze land i eim tumult
dass me gschosse hätt uf d'bundesrät am rednerpult
d'uno hätt interveniert
und d'uno-gägner sofort o
für ir schwyz dr fride z'rette
wäre beid mit panzer cho
s'hätt sech usdehnt natina
uf europa, afrika
s'hätt e wältchrieg gäh und d'mönschheit wär jitz nümme da
i han es zündhölzli azündt
und das het e flamme gäh
und i ha für d'zigarette
welle füür vom hölzli näh
aber ds hölzli isch dervo-
gspickt und uf e teppich cho -
gottseidank dass i's vom teppich wider furt ha gno
und de gsehn i de settig, die ghöre derzue
und hei doch mit mir im grund gno nüt z'tue
und anderi won i doch piess derzue
ghöre nid derzue
und ou was si mache, die wo derzue
tüe ghöre, da standen i nid geng derzue
und mängisch frage mi d'lüt: du lue
ghörsch du da derzue?
und i wirde verläge, sta nümm rächt derzue
und dänken: o blaset mir doch i d'schue
und gibe nume ganz ungärn zue:
ja i ghöre derzue
und de dänken i albe de doch wider: lue
s'ghört dä und dise ja ou no derzue
und de ghören i doch wider gärn derzue
und i sta derzue
so ghör i derzue, ghöre glych nid derzue
und stande derzue, stande glych nid derzue
bi mängisch stolz und ha mängisch gnue
und das ghört derzue
mir hei e verein, i ghöre derzue
und d'lüt säge: lue dä ghört o derzue
und mängisch ghören i würklech derzue
und i sta derzue
am aafang isch es schön gsy, do het als schtouffacherin,
d'frou pfarrer mit dem schnyder gret, i wort vo tiefem sinn,
und als isch grüert gsy, sy het dasmal nid gseit, s'chleid sig z'tüür,
und är het guet ufpasst das är der fade nid verlüür.
uf zmal, churz vor em öpfelschuss, der lehrer chunnt als täll,
sy suhn, dä frogt'ne dis und äis, do rüeft dert eine schnäll,
wo un'drem huet als wach isch gschtande, so dass jede ghört,
wiso fragt dä so dumm, het dä ir schuel de nüt rächts gleert.
e fründ vom täll, e maa us altdorf, zwickt em eis uf ds muul,
und dise wo der huet bewacht, git ume, gar nid fuul,
und schtoost ihm mit syr helebarde eine z'mitts i buuch,
da chunnt scho s'volk vo uri z'schpringe, donner jetzt geits ruuch.
die einte, die vo öschterrich, die näh für d'wach partei,
die andre, die vo altdorf, für ä täll, ei schlegerei,
mit helebarde, cartonschwärt, culisse, schlöh sy dry,
der täll ligt und'rem gessler scho, da mischt der saal sech y.
jetz chöme gleser z'flüge, jede schtillt sy gheimi wuet,
es chrose disch u bänk und's bier vermischt'sech mit em bluet.
der wirt rouft sech sys haar, d'frou schinet broch'ni glider y,
zwo schtund lang het das duuret, do isch öschtrich gschlage gsy.
si hei der willhelm täll ufgfüehrt im löie z'nottiswil
und gwüss no niene i naturalistischerem styl,
d'versicherig het zahlt - hingäge eis weiss ig sithär,
sy würde d'freiheit gwinne, wenn sy däwäg z'gwinne wär,
sy würde d'freiheit gwinne, wenn sy däwäg z'gwinne wär.
und er spilt ohni bogen
es lied ohni wort
und er treit e zilinder
doch drunder ke chopf
und ke hals und ke lyb
keni arme, no bei
das het er alles verloren im chrieg
und so blybt no sys lied
nume das isch no da
denn ou e zilinder
het er nie kene gha
warum syt dir so truurig?
s'geit doch so wi der's weit
frou u chind sy doch zwäg, im
pruef geit's geng e chly vorwärts
s'längt doch ou hie und da
scho für nes chlys drübery
warum syt dir so truurig?
förchtet der das, wo chönnt cho?
aber dir syt doch versicheret
gäge die mügleche zuefäll
und wenn ds alter de chunnt
heit der e rächti pension
warum syt dir so truurig?
nei, dir wüsset ke grund
vilicht, wenn der e grund hättet
wäret der weniger truurig
mänge, wenn ds läben ihm wehtuet
bsinnt sech derdür wider dra
 |